Πώς γεννήθηκε το λουλούδι Οινοθήρα

 

Κάποτε, στη Βόρεια Αμερική, ζούσε ένα μικρό κορίτσι. Οι γονείς του δεν ήταν πλούσιοι, μα όλη η οικογένεια ήταν πάντα πρόθυμη να βοηθήσει, με όποιον τρόπο μπορούσε, εκείνους που είχαν ανάγκη. Άλλοτε μ’ ένα πιάτο φαγητό, άλλοτε μ’ ένα ρούχο που δεν χρειαζόταν, άλλοτε με μια καλή κουβέντα.

 Ο καιρός περνούσε, το κορίτσι μεγάλωνε κι έγινε μια όμορφη κοπέλα. Κι όσο άνθιζε σε ομορφιά, τόσο δυνάμωνε και το χάρισμά της. Δεν υπήρχε άρρωστος που να μην μπορεί να γιατρέψει. Οι κακές γλώσσες ψιθύριζαν πως ήταν μάγισσα. Όταν όμως προέκυπτε ένα πρόβλημα υγείας, έτρεχαν να τη βρουν χωρίς δεύτερη σκέψη.

 Μια μέρα έφτασε στον τόπο τους ένας νεαρός. Παρόλο που ήταν βρόμικος και κουρασμένος, η υψηλή του καταγωγή ήταν αδύνατον να κρυφτεί. Τα χαρακτηριστικά του ήταν λεπτά κι οι τρόποι του ευγενικοί. Πριν προλάβει να δώσει πληροφορίες από πού έρχεται και για ποιο λόγο, έπεσε ξέπνοος στον δρόμο. Οι περαστικοί έτρεξαν αμέσως να φωνάξουν την κοπέλα.

 Εκείνη, όταν πλησίασε και είδε τον άντρα, παραπάτησε εντυπωσιασμένη απ’ τη σπάνια ομορφιά του. Μα όσα απ’ τα γιατρικά της κι αν χρησιμοποίησε, δεν κατάφερε να τον κρατήσει στη ζωή. Έσβησε στα χέρια της.

 Έκλαψε τόσο πολύ, που τα δάκρυά της στέρεψαν. Μετά από λίγες μέρες τη βρήκαν πεθαμένη πάνω απ’ τον πρόχειρο τάφο του άγνωστου νεαρού. Λίγο αργότερα, στο ίδιο σημείο άνθισε ένα λουλούδι. Το είπαν «Οινοθήρα» προς τιμήν της κοπέλας, γιατί αυτό ήταν τ’ όνομά της.

Από τότε η οινοθήρα ανθίζει με μεγάλη ευκολία και χωρίς ιδιαίτερη περιποίηση παντού για να μας θυμίζει πως ακόμα κι ένα ταπεινό φυτό μπορεί να προσφέρει, με την παρουσία του και μόνο, παρηγοριά. (Λένε, μάλιστα, πως τα φύλλα του έχουν και μία μαγική ιδιότητα, αυτή όμως είναι μια άλλη ιστορία…)

ΓΙΩΤΑ ΚΟΤΣΑΥΤΗ

 

Ηλεκτρονική διεύθυνση: yotakotsafti1@yahoo.gr

Facebook profile:  https://www.facebook.com/yota.kotsaftitheofanous/

 

 

 

Ελπίδα

 

Έλα, Ιούλιε και φέρε

στον δίσκο βύσσινο γλυκό.

Νερό δροσάτο, παγωμένο.

Και πεφταστέρια μαγικά.

 

Φέρε, Ιούλιε, κοχύλια,

καστράκια στις ακρογιαλιές.

Βαρκούλες χάρτινες. Ταξίδια.

Και φαντασία φωτεινή.

 

Έλα, Ιούλιε και φέρε

ό,τι ποθεί κάθε ψυχή.

Βραδιές μεγάλες, ζυμωμένες

μ’ όνειρα που μοσχοβολούν.

 

ΓΙΩΤΑ ΚΟΤΣΑΥΤΗ

 

Ηλεκτρονική διεύθυνση: yotakotsafti1@yahoo.gr

Facebook profile: https://www.facebook.com/yota.kotsaftitheofanous

 

 

Γράφτηκε για το ιστολόγιο της Αλατοπαρέας και πρωτοδημοσιεύτηκε εδώ:

https://alatoparea.blogspot.com/2021/07/blog-post.html

 

Μήνυμα-αφίσα ΙΒΒΥ 2022

 

Το διάβασμα είναι ελευθερία. Το διάβασμα είναι ανάσα.
Το διάβασμα σ’ αφήνει να βλέπεις τον κόσμο με τρόπο διαφορετικό

και σε καλεί σε κόσμους που δεν θα θέλεις ποτέ να τους αποχωριστείς.
Το διάβασμα επιτρέπει στο πνεύμα σου να ονειρεύεται.
Λένε ότι τα βιβλία είναι φίλοι για όλη μας τη ζωή και συμφωνώ.
Το ιδανικό δικό σου σύμπαν πλαταίνει όταν διαβάζεις.
Οι ιστορίες είναι φτερά που σε βοηθούν να πετάς ψηλά κάθε μέρα, βρες, λοιπόν,

τα βιβλία που μιλούν στο πνεύμα σου, στην καρδιά σου, στο μυαλό σου.
Τα βιβλία είναι γιατρικά. Θεραπεύουν. Καθησυχάζουν. Εμπνέουν. Διδάσκουν.
Ας ευγνωμονούμε τους παραμυθάδες, τους αναγνώστες και τους ακροατές. Ας ευγνωμονούμε τα βιβλία. Είναι φάρμακα για έναν καλύτερο, φωτεινότερο κόσμο.

 

Ευχαριστώ πολύ!

Το μήνυμα έγραψε ο πολυβραβευμένος συγγραφέας Richard Van Camp.

Η αφίσα φιλοτεχνήθηκε από την επίσης πολυβραβευμένη εικονογράφο και συγγραφέα Julie Flett.

Τη μετάφραση του μηνύματος στα ελληνικά έκανε η Λότη Πέτροβιτς-Ανδρουτσοπούλου.

 

Η Παγκόσμια Ημέρα Παιδικού Βιβλίου γιορτάζεται κάθε χρόνο στις 2 Απριλίου, την ημέρα που γεννήθηκε ο μεγάλος Δανός παραμυθάς Χανς Κρίστιαν Άντερσεν. Την καθιέρωσε η Διεθνής Οργάνωση Βιβλίων για τη Νεότητα (International Board on Books for Young People – ΙΒΒΥ) το 1966. Από τότε, κάθε χρόνο, ένα διαφορετικό εθνικό τμήμα της οργάνωσης αυτής ετοιμάζει ένα μήνυμα και μια αφίσα που διανέμονται σε όλο τον κόσμο, με σκοπό να τονίσουν την αξία των βιβλίων και της ανάγνωσης και να ενθαρρύνουν τη διεθνή συνεργασία για την ανάπτυξη και τη διάδοση της λογοτεχνίας για παιδιά και νέους.

Το 2022 υπεύθυνο για το υλικό του εορτασμού είναι το Τμήμα του Καναδά.

Σε όλες τις χώρες, τα παιδιά, οι συγγραφείς, οι εικονογράφοι, οι μεταφραστές, οι βιβλιοθηκονόμοι, οι εκδότες και οι εκπαιδευτικοί γιορτάζουν την παγκόσμια αυτή ημέρα με διάφορες εκδηλώσεις σε σχολεία, βιβλιοθήκες, βιβλιοπωλεία, πλατείες και άλλους χώρους, δείχνοντας έτσι την αγάπη και το ενδιαφέρον τους για τα βιβλία και το διάβασμα. Στην Ελλάδα, όπως κάθε χρόνο, το Ελληνικό Τμήμα της ΙΒΒΥ – Κύκλος του Ελληνικού Παιδικού Βιβλίου φρόντισε να μεταφραστεί το μήνυμα στα ελληνικά και παροτρύνει τους φορείς που ενδιαφέρονται για τα παιδιά και τα βιβλία να συμβάλουν στον εορτασμό της Παγκόσμιας Ημέρας Παιδικού Βιβλίου. Η αφίσα με το μήνυμα τυπώθηκε στα ελληνικά με χορηγό τις Εκδόσεις Πατάκη και διανέμεται με τη φροντίδα τους.

 

 

Το κυπαρίσσι του Μυστρά

 

Κοντά στον Μυστρά, σε μια ψηλή θέση που έχει από κάτω όλο τον κάμπο της Σπάρτης, ήταν ένα μεγάλο κυπαρίσσι, το μεγαλύτερο κυπαρίσσι του κόσμου. Τώρα δεν υπάρχει πλέον. Είναι λίγα χρόνια που κάποιος κακός άνθρωπος είχε ανάψει φωτιά εκεί κοντά και δεν επρόσεξε, κι άναψε το κυπαρίσσι και κάηκε.

Αυτό το κυπαρίσσι έχει την ιστορία του. Επί τουρκοκρατίας ένας πασάς πήγε σ’ αυτή τη θέση να διασκεδάσει. Έβαλε και του 'ψησαν ένα σφαχτό, και κάθισε κι έφαγε. Είχε μαζί του κι έναν βοσκό, ένα νέο παλικάρι χριστιανόπουλο, και τον υπηρετούσε. Για μια στιγμή το παιδί έριξε τη ματιά του και παρατήρησε κείνο το ωραίο θέαμα, τον κάμπο με τις πρασινάδες και τ' άφθονα νερά και τα βουνά γύρω, το 'πιασε το παράπονο κι αναστέναξε. Το είδε ο πασάς και το ρωτά:

«Μωρέ Ρωμιέ, τι έχεις κι αναστενάζεις;»

«Τι να 'χω, πασά μου» του λέει. «Συλλογίζομαι πως όλα αυτά τα μέρη ήταν δικά μας μια φορά και μας τα πήρατε, μα το λένε τα χαρτιά μας, κι έχω την ελπίδα μου στον Θεό πως με καιρό πάλι δικά μας θα γίνουν».

Ο πασάς θύμωσε.

«Μωρέ, τι τσαμπουνάς αυτού;» του λέει κι αρπάζει την ξύλινη σούβλα που είχαν ψήσει το αρνί και την καρφώνει στη γη. «Να, το βλέπεις αυτό;» λέει. «Αν αυτό το ξερό παλούκι βγάλει κλαριά, τότε να 'χετε ελπίδα πως θα ξαναπάρετε πίσω αυτά τα μέρη».

Την άλλη μέρα η σούβλα ρίζωσε στη γη και ξαναβλάστησε και φούντωσε και θέριεψε κι έγινε το περήφανο κυπαρίσσι που γνωρίσαμε. Κι επειδή ο πασάς έχωσε τη σούβλα στη γη απ' τη μύτη, δηλαδή απ' την κορφή, έβγαλε το κυπαρίσσι τα κλαριά του γερμένα προς τα κάτω, έγινε θηλυκό κυπαρίσσι.

Λαϊκοί θρύλοι και παραδόσεις

 

Όταν ο Πόλεμος συνάντησε την Ειρήνη

 

Δεν το κρύβω, όλοι το ξέρουν: αγαπώ το Κακό. Τρελαίνομαι να βλέπω τους άλλους να υποφέρουν, να πονούν, να καταστρέφονται. Ζω για ν’ αντικρίζω τόπους ρημαγμένους. Σπίτια έρημα. Παιδιά με δάκρυα στα μάτια. Ανθρώπους με τον φόβο και την απόγνωση ζωγραφισμένα στα πρόσωπά τους.

Η όψη μου είναι άγρια. Είμαι πανύψηλος, γυμνασμένος, γεμάτος αυτοπεποίθηση. Στο πέρασμά μου σαρώνω τα πάντα. Μονίμως ντυμένος με ρούχα στρατιωτικά. Σπάνια βγάζω τις αρβύλες μου. Το κράνος δεν λείπει ποτέ απ’ το κεφάλι μου. Μαλλιά κοντοκουρεμένα. Φρύδια πυκνά. Μάτια μαύρα, σαν κάρβουνα. Χαμογελώ μόνο όταν πετυχαίνω τους στόχους μου. Όταν κατορθώνω να σπείρω τον πανικό, τον τρόμο, τη φρίκη. Μόνιμος σύντροφος και συνοδός ο πιστός λύκος μου.

Κάποιος που να μην το γνωρίζει, δεν υπάρχει: εκείνη λατρεύει το Καλό. Στο πέρασμά της τα δέντρα πρασινίζουν, τα λουλούδια ανθίζουν, η φύση ξαναγεννιέται. Πόλεις και χωριά ζωντανεύουν και πάλι. Τα σπίτια γεμίζουν με γέλια. Τα παιδιά παίζουν ξέγνοιαστα στις γειτονιές. Οι ψυχές γαληνεύουν. Η αισιοδοξία επιστρέφει.

Η όψη της είναι αγγελική. Λεπτεπίλεπτη, ήρεμη, σίγουρη για τον εαυτό της. Απ’ όπου περνάει, αφήνει πίσω της μια αύρα ελπίδας. Μονίμως ντυμένη στα λευκά. Τα μαλλιά της μακριά και κατάξανθα, σαν χρυσάφι. Τα μάτια γαλάζια, όπως η θάλασσα. Απ’ τα κερασένια χείλη της δεν φεύγει ποτέ το χαμόγελο. Όταν περπατάει με τα λεπτά της σανδάλια, είναι σαν μην πατάει στη γη. Μόνιμος σύντροφος και συνοδός το πιστό περιστέρι της.

Δεν θα ξεχάσω ποτέ την πρώτη φορά που συναντηθήκαμε. Προετοιμαζόμουν μήνες γι’ αυτή τη νίκη. Όταν τελείωσαν όλα, την αναζήτησα. Είχα μεγάλη περιέργεια να τη γνωρίσω. Μου είπαν πως θα την έβρισκα κρυμμένη σε μία σπηλιά. Δεν ήταν αλήθεια. Ήταν έξω. Τριγύριζε. Έψαχνε για ζωή στα συντρίμμια. Γύρω της ένα τσούρμο μυξιάρικα, γαντζωμένα απ’ το τρύπιο φουστάνι της. Στην αγκαλιά της κρατούσε το περιστέρι. Τα φτερά του πρέπει να είχαν λαβωθεί, γιατί δυσκολευόταν να πετάξει. Λίγο πιο πίσω μερικές εξαθλιωμένες γυναίκες έσερναν κατάκοπες τους γέροντες και τους τραυματίες. Απόλυτη αντίθεση με τη δική μας εικόνα. Αναρίθμητοι αγέρωχοι στρατιώτες, σε απόλυτη συμμετρία, ακολουθούσαν εμένα και τον πιστό σύντροφό μου.

«Μην πλησιάζεις!» μου είπε αυστηρά, όταν με αντίκρισε.

Δεν μπορούσα να πιστέψω ότι εκείνη η δυνατή, αποφασισμένη φωνή, έβγαινε απ’ το μικροκαμωμένο πλάσμα που είχα μπροστά μου.

«Και με ποιον τρόπο θα με εμποδίσεις;» τη ρώτησα γελώντας.

Κάτι ψιθύρισε στο περιστέρι. Εκείνο προσπάθησε να πετάξει. Δυο τρεις φορές έπεσε, μα δεν το έβαλε κάτω. Όταν τελικά τα κατάφερε, φτερούγισε πάνω απ’ τους άντρες μου.

Ένας ένας, λες και τους μάγευε, άφηναν τη σειρά τους κι έτρεχαν στο κακομοιριασμένο πλήθος. Άλλος πρόσφερε ψωμί στα παιδιά, άλλος την κάπα του στους γέροντες, άλλος νερό στους τραυματίες κι όλοι κοίταζαν εκείνη μες στα μάτια, σαν να περίμεναν οδηγίες της.

Στο τέλος απέναντί της μείναμε μόνο εγώ κι ο λύκος, ο λύκος κι εγώ.

Μου έγνεψε να πάω κοντά της. Να δώσουμε τα χέρια. Γύρισα την πλάτη μου κι έφυγα σαν κυνηγημένος.

Από εκείνη τη στιγμή έβαλα τα δυνατά μου. Οι επιτυχίες μου πολλαπλασιάστηκαν. Πέρασαν χρόνια. Και πάλι δεν ησύχασα από δαύτη. Την έβρισκα στον δρόμο μου ξανά και ξανά, πότε μπροστά και πότε πίσω μου.

Μια μέρα, θυμάμαι, την αντάμωσα σ’ έναν τόπο μακρινό, καταχείμωνο. Η παγωνιά σπιρούνιαζε το σώμα μου, παρόλο που ήμουν εξοπλισμένος με την πιο ζεστή φορεσιά μου. Ήταν ντυμένη με το λευκό φουστανάκι της, γεμάτο παράταιρα μπαλώματα. Στα πόδια της δεν υπήρχαν τα γνώριμα σανδάλια. Μα ούτε και κάλτσες φορούσε. Για πανωφόρι, ούτε συζήτηση. Ήταν σκυμμένη και φρόντιζε μια κοπελίτσα, γεμάτη τραύματα, σχεδόν πεθαμένη.

Όταν αντιλήφθηκε την παρουσία μου, γύρισε το κεφάλι της και με κοίταξε. Πρώτη φορά η ματιά της έμοιαζε τόσο κουρασμένη, τόσο αβέβαιη. Δεν ξέρω τι μ’ έπιασε. Πλησίασα, έβγαλα το γούνινο παλτό μου και το έριξα στους ώμους της. Ένας ολόλαμπρος ήλιος φάνηκε στον ουρανό. Τα χιόνια κι οι πάγοι έλιωσαν. Τα δέντρα γέμισαν φύλλα και καρπούς. Μοσχοβόλησε ο τόπος απ’ τα λουλούδια που άνθισαν. Τα τραύματα της κοπέλας γιατρεύτηκαν. Σηκώθηκε χαρούμενη. Άνθρωποι άρχισαν να καταφθάνουν από κάθε γωνιά. Αγκαλιές και φιλιά. Φιλιά κι αγκαλιές. Και δάκρυα χαράς. Ένα κορίτσι έσυρε τον χορό, τραγουδώντας μια γλυκιά μελωδία. Την ακολούθησαν κι άλλοι. Κι άλλοι. Κι άλλοι. Όλη αυτή την ώρα στεκόταν δίπλα μου. Το πρόσωπό της έγινε πάλι όπως παλιά. Γαλήνιο. Όμορφο. Σαν μεθυσμένος άπλωσα το χέρι μου, ετοιμάστηκα ν’ αγγίξω το δικό της και να μπω και γω, μαζί της, στον χορό. Τότε κατέφθασε ο λύκος. Κρατούσε στο στόμα του έναν αιχμάλωτο λαγό. Τον έριξε στα πόδια μου. Στη θέα του ανατρίχιασα, όμως συνήλθα. Θυμήθηκα τον σκοπό μου. Η μυρωδιά της μάχης και του θανάτου -τόσο οικείες κι αγαπημένες- επέστρεψαν στα ρουθούνια μου. Μάταια με ικέτευε με το βλέμμα. Την έσπρωξα μ’ όλη μου τη δύναμη. Έπεσε κάτω. Όλα σκοτείνιασαν. Δεν έμεινε τίποτα που να μην κρυσταλλώσει απ’ την παγωνιά που επέστρεψε χειρότερη από ποτέ. Το πλήθος διαλύθηκε κακήν κακώς. Όλοι έτρεξαν να κρυφτούν στα καταφύγιά τους. Την εγκατέλειψαν ολομόναχη. Τότε φάνηκε το περιστέρι. Φτερούγισε για λίγο πάνω απ’ το κεφάλι της. Μία περίεργη αίσθηση πλημμύρισε την ύπαρξή μου. Άρχισα να τρέχω, να τρέχω ασταμάτητα. Χωρίς προορισμό. Ένας ατρόμητος νικητής, για πρώτη φορά νικημένος απ’ τα ίδια του τα αισθήματα.

Μετά απ’ αυτό ήταν η δική της σειρά να με κατατροπώσει. Οι νίκες της διαδέχονταν η μία την άλλη. Η επικράτησή της ήταν ένας μεγάλος, ένας τεράστιος θρίαμβος. Κρυμμένος στη σπηλιά μου, σκεφτόμουν μέρα νύχτα ποια βήματα θα έκανα στη συνέχεια. Για πρώτη φορά δεν μπορούσα να πάρω καμία απόφαση.

Ένα πρωινό άκουσα φωνές. Κρυφοκοιτώντας από μια μικρή χαραμάδα, είδα δύο ομάδες ανθρώπων να τσακώνονται. Ήταν οι κάτοικοι των διπλανών χωριών. Τους άκουγα να λογοφέρουν έντονα.

«Η γη αυτή μας ανήκει!» φώναζαν κάποιοι.

«Τώρα την κατακτήσαμε, είναι δική μας!» απαντούσαν από την άλλη πλευρά.

Η λογομαχία συνεχιζόταν για ώρα. Η αδρεναλίνη μου είχε ανέβει στα ύψη. Με το ζόρι κρατούσα τον λύκο, για να μη χιμήξει. Η αλήθεια είναι πως ήθελα κι εγώ να βγω, να μοιράσω τα όπλα που είχα κρυμμένα. Να κάνω την αρχή. Κι έπειτα να τους βλέπω να σκοτώνονται. Ν’ απολαμβάνω το θέαμα της καταστροφής.

Απ’ τη μια στιγμή στην άλλη σώπασαν όλοι. Ανάμεσά τους είδα να στέκεται μια γυναικεία φιγούρα. Ένα περιστέρι πετούσε πότε στη μία και πότε στην άλλη πλευρά. Είδα κεφάλια να σκύβουν. Ανθρώπους που, μέχρι πριν λίγη ώρα τσακώνονταν για ένα μικρό κομματάκι γης, να δίνουν τα χέρια. Να φεύγουν αγκαλιασμένοι. Μονοιασμένοι.

«Όχι πάλι!» μονολόγησα.

Ο λύκος έφυγε απ’ τα χέρια μου και όρμησε καταπάνω της. Ήμουν σίγουρος πως θα την κατασπάραζε. Πριν τρέξω να τον προλάβω, επέστρεψε με κατεβασμένο κεφάλι, κλαψουρίζοντας.

Αυτή η γυναίκα δεν είχε όπλα. Ούτε απειλούσε ούτε φώναζε ούτε χτυπούσε. Κι όμως κανείς δεν την πείραζε. Κανείς δεν της έκανε κακό. Αντιθέτως, όλοι την υπάκουγαν, τη σέβονταν και την αγαπούσαν.

«Αχ βρε Άρη, πάλι μας κατατρόπωσε η…»

Ξαφνικά συνειδητοποίησα πως δεν γνώριζα τ’ όνομά της και ένιωσα μια έντονη επιθυμία να το μάθω.

Έβαλα λυτούς και δεμένους να ερευνήσουν. Από κανέναν δεν πήρα την ίδια απάντηση. Άλλος μου είπε πως μπορεί να τη λένε Αγάπη. Άλλος μου είπε πως ίσως τη λένε Γαλήνη. Άλλος Ελπίδα. Άλλος Ζωή. Άλλος Θαύμα. Καλοσύνη. Λευτεριά. Ομορφιά. Σοφία. Χαρά.

Εγώ επέμενα να μάθω το αληθινό όνομά της. Τα όπλα μου, αχρησιμοποίητα για καιρό, σκούριασαν. Η στρατιωτική μου στολή ξεθώριασε. Τα μαλλιά μου μάκρυναν. Την έψαχνα όπου άκουγα τραγούδια και γέλια. Ρωτούσα γι’ αυτή στις ανθοστόλιστες γειτονιές. Στις παιδικές χαρές και στις πλατείες. Όταν την εντόπισα σ’ ένα νοσοκομείο, να φροντίζει τους άρρωστους -τραυματίες είχα φροντίσει να μην υπάρχουν πια πουθενά- δεν έχασα χρόνο.

«Σε παρακαλώ, πες μου τ’ όνομά σου».

Μου χαμογέλασε. Ένα σμήνος κοκκινολαίμηδες φτερούγισαν στο παράθυρο. Κάποιος φώναξε για βοήθεια. Έφυγε βιαστικά, δίχως ν’ απαντήσει.

Το απόγευμα είδα το περιστέρι να τριγυρνά πάνω απ’ τη σπηλιά μου. Στο ράμφος του κρατούσε κάτι. Ένα γράμμα. Το έριξε στην είσοδο κι εξαφανίστηκε. «Απόψε το βράδυ» έγραφε με όμορφα, καλλιγραφικά γράμματα.

…

Τη βλέπω από μακριά να πλησιάζει. Όμοια με άγγελο. Λουσμένη στο φως. Κι ας έχει σκοτάδι πυκνό κι απροσπέλαστο.

«Ειρήνη. Τ’ όνομά μου είναι Ειρήνη. Το δικό σου;»

«Κάποτε μ’ έλεγαν Πόλεμο» απαντώ κοιτώντας τη στα μάτια.

Ο λύκος παίζει ήδη με το λευκό περιστέρι της…

 

Γιώτα Κοτσαύτη

 

 

 

 

 

Προσευχή

 

Κρύο, χειμώνας, παγωνιά,

όξω η βροχούλα κλαίει

φύλαγε Θε μου τα πουλιά

που μείνανε χωρίς φωλιά

και τους αλήτες που γυρνούν

στους δρόμους δίχως στέγη.

 

Φώτης Αγγουλές

Η μαγική λέξη

 

 

Ήταν κάποτε, στα αρχαία χρόνια, ένας συγγραφέας που είχε πολύ πλούσια φαντασία και όνειρό του ήταν να γράψει ένα βιβλίο, όχι για να το εκδώσει, μα για να το αφήσει να διαβαστεί στον κόσμο αφού πεθάνει. Δεν ζούσε σε σπίτι, αλλά σε μια τρύπα κάτω από ένα βουνό.

Κάθε μέρα έγραφε από μια λέξη σε παπύρους, αλλά καμία δεν τον ικανοποιούσε για να βγει η σωστή πρόταση που ήθελε να σχηματιστεί το μήνυμα του κειμένου του. Έμενε μέρες ολόκληρες νηστικός εκφράζοντας το παράπονό του όχι για την πείνα του, μα για το πως θ’ αλλάξει τον κόσμο με το κείμενό του.

Οι μέρες περνούσαν και ο μυστηριώδης συγγραφέας κόντεψε να υποσιτιστεί. Είχε γράψε χιλιάδες κενές λέξεις στους παπύρους του, αλλά καμία δεν τον ικανοποιούσε. Φανερά εξαντλημένος, βγήκε από το βουνό, και κοίταξε την κορυφή του. Όπως και στη ζωή, έτσι και στα κείμενα φτάνουμε στην κορυφή μόνο όταν σκαρφαλώνουμε και πασχίσουμε για το καλύτερο. Όσο πλούσια φαντασία κι αν έχουμε, όσο συγγραφικό ταλέντο κι αν διαθέτουμε, αν δεν παλέψουμε δεν θα βρούμε αυτή τη «μαγική» λέξη που ψάχνουμε.

Μόλις το κατάλαβε αυτό, ο συγγραφέας, παρόλη την εξάντλησή του, άρχισε να σκαρφαλώνει το χρυσό βουνό. Δεν πρόλαβε όμως να φτάσει στην κορυφή. Η Τραγουδίστρια των κειμένων αναγνώρισε την προσπάθειά του και εμφανίστηκε μπροστά του. Ο θρύλος έλεγε πως η Τραγουδίστρια αυτή εμφανιζόταν μόνο στους πραγματικά άξιους συγγραφείς για να τους δώσει σοφία και σύνεση.

Ο ταλαιπωρημένος άνθρωπος έμεινε άφωνος από το κάλος και την καλλίγραμμη κορμοστασιά της. Εκείνη, με ένα πλατύ χαμόγελο, του αφιέρωσε ένα τραγούδι, αφού ανακοίνωσε πως μέσα από τους στοίχους θα βρει τη λέξη που έψαχνε τόσο καιρό.

Ο συγγραφέας μας άκουσε με πολλή προσοχή όλο το τραγούδι της. Μολονότι μπορούσε να τον αποσπάσει η βελούδινη φωνή της και να χάσει τη λέξη που ήθελε ν’ ακούσει, εκείνος δεν υπέκυψε. Άκουσε όλο το άσμα. Η Τραγουδίστρια εξαφανίστηκε χωρίς ελπίδα επιστροφής.

Ο συγγραφέας κατάλαβε ποια λέξη έπρεπε ν’ ακούσει. Αλλά το παράδοξο είναι πως δεν της έδωσε σημασία. Του καρφώθηκε στο μυαλό μια άλλη ξεχασμένη λέξη της, που στο κάτω κάτω ούτε ο ίδιος δεν κατάλαβε.

Την αποτύπωσε στον τελευταίο πάπυρό του που δεν είχε άλλο χώρο να γράψει παραγράφους, προτάσεις, λέξεις ούτε καν γράμματα. Δεν γράφτηκε τίποτ’ άλλο σ’ αυτόν τον πάπυρο, ούτε ο συγγραφέας έγραψε ξανά γιατί έπεσε σε βαθύ ύπνο και δεν ξύπνησε ποτέ πια.

Πέρασαν αιώνες από τότε. Μια ξακουστή συγγραφέας της μοντέρνας εποχής, παρέα μ’ έναν αρχαιολόγο, ανακάλυψαν το βουνό κι αφού το εξερεύνησαν, βρήκαν τα οστά του συγγραφέα μαζί με τους περιβόητους παπύρους. Η περίφημη συγγραφέας τούς άνοιξε, διάβασε όλες τις λέξεις που περιείχαν μαζί με την τελευταία.

Με το που τη διάβασε, τύλιξε στα γρήγορα, έντρομη, τα γραπτά και τον πέταξε στην κοντινή λίμνη, με σκοπό όλες οι σελίδες να λιώσουν για πάντα… «Μα τι συνέβη; Τι ήταν αυτό που διάβασες και ταράχτηκες για να καταστρέψεις μάλιστα αυτό το βιβλίο;» τη ρώτησε κατάπληκτος ο αρχαιολόγος.

Κι εκείνη αποκρίθηκε: «Δεν έχει καμιά σημασία πια! Όπως όλοι γνωρίζουν σημασία έχει το ταξίδι και όχι ο προορισμός. Αφιέρωσα όλη μου τη ζωή στο να γράφω υπέροχα βιβλία κι η μαγική λέξη που διάβασα σε κείνο το βιβλίο, ολοκλήρωσε το ταξίδι μου. Αυτό ακριβώς είναι το πρόβλημα. Τώρα δεν μπορώ να ξαναγράψω, κατά συνέπεια ούτε να ταξιδέψω ξανά. Αλλά μπορώ να εμπνεύσω,!»

Η αινιγματική πια συγγραφέας έβγαλε το δικό της τετράδιο, έγραψε μια λέξη σ’ αυτό, το έθαψε κάτω από τα πόδια της, γονάτισε στη γη και δεν κουνήθηκε ούτε μίλησε για το υπόλοιπο της ζωής της.

Ο αρχαιολόγος δεν ξαναπλησίασε ποτέ εκείνο το μέρος και παραιτήθηκε από τη δουλειά του χωρίς να πει τίποτα σε κανέναν για τη μαγική λέξη.

Πέρασαν τα χρόνια… Πολλοί νέοι συγγραφείς έψαχναν ακόμα την τελειότητα τόσο στα κείμενά τους όσο και στη ζωή. Αλλά κανείς δεν κατάφερε να τη βρει. Κι αυτό ακριβώς ήθελε να πετύχει ο αρχαίος συγγραφέας.

…

Ανεβείτε ανηφόρες. Περπατήστε στα πιο κοφτά και σκληρά βράχια. Ν’ ανεβάζετε τον πήχη. Γράψτε! Ζωγραφίστε! Μόνο όσοι κυνηγάνε το καλύτερο, είναι αυτοί που θα κερδίσουν περισσότερη πνευματική τροφή. Κι ας μη βρουν το τέλειο ποτέ...

 

Νίκος Πολυχρονόπουλος

(κείμενο και εικόνα)

Ο κύκνος

 

Στο πάρκο ήτανε μια λίμνη. Στη λίμνη ζούσε ένας κύκνος. Το μεγαλύτερο αξιοθέατο του πάρκου. Μια μέρα εξαφανίστηκε ο κύκνος. Τον κλέψανε κάτι αλήτες.

Ο Οργανισμός Δημοσίων Κήπων αγόρασε καινούργιο κύκνο. Δημιουργήθηκε ειδική θέση φύλακα για να προστατεύει τον κύκνο, να μην έχει την τύχη του προκατόχου του.

Η θέση αυτή ανατέθηκε σ’ έναν γεράκο που ζούσε μονάχος κι έρημος χρόνια ολόκληρα. Όταν ανέλαβε αυτή τη δουλειά, είχε αρχίσει να κάνει ψύχρα τα βράδια. Το πάρκο ήταν έρημο. Ενόσω περιπολούσε στη λίμνη, ο γέρος έριχνε μια ματιά στον κύκνο, αλλά μερικές φορές αφηνόταν να κοιτάζει τ’ αστέρια. Κρύωνε. Θα ήταν όμορφα, σκέφτηκε, να ρίξει μια ματιά στο μικρό εστιατόριο που είναι κοντά στο πάρκο. Άρχισε να βαδίζει προς τα κει αλλά θυμήθηκε τον κύκνο. Μπορεί να τον κλέβανε όσο θα έλειπε. Θα ‘χανε τη δουλειά του. Έπρεπε να το ξεχάσει λοιπόν.

Αλλά το κρύο συνέχισε να τον περονιάζει, μεγαλώνοντας τη μοναξιά του. Στο τέλος αποφάσισε να πάει στο εστιατόριο και να πάρει μαζί του τον κύκνο. Ακόμα κι αν ερχόταν κανείς στο πάρκο, όσο θα λείπανε, για ν’  αναπνεύσει τον καθαρό αέρα στην ομορφιά της φύσης, δεν θα πρόσεχε αμέσως την απουσία του κύκνου. Η νύχτα ήταν γεμάτη αστέρια βέβαια, αλλά δεν είχε φεγγάρι. Και, το πιο σπουδαίο, θα γυρίζανε γρήγορα.

Στο εστιατόριο τούς υποδέχτηκε ένα ανακουφιστικό κύμα ζεστού αέρα γεμάτο με γαργαλιστικές μυρωδιές από το μαγείρεμα των φαγητών. Ο γέρος έβαλε τον κύκνο να καθίσει απέναντί του στο τραπέζι και κάθισε κι αυτός. Έτσι μπορούσε να παρακολουθεί τον κύκνο, ενώ θα έτρωγε το φαγητό του. Για να ζεσταθεί, παράγγειλε ένα ποτηράκι βότκα.

Ενόσω έτρωγε μια μερίδα αρνίσιο κρέας, και το χαιρόταν μάλιστα πολύ, παρατήρησε ότι ο κύκνος τον κοίταζε με δυστυχισμένο ύφος. Ο γέρος λυπήθηκε το φτωχούλη κύκνο. Νιώθοντας την επιτιμητική ματιά του του κόπηκε κάθε όρεξη για φαΐ. Έπειτα του ήρθε μια ιδέα. Φώναξε τον σερβιτόρο και παράγγειλε ένα ψωμάκι και λίγη ζεστή μπίρα με ζάχαρη. Βούτηξε το ψωμάκι στην μπίρα και το ‘δωσε στον κύκνο, που γρήγορα ξαναβρήκε τα κέφια του. Μετά το φαγητό, ικανοποιημένοι και ξανανιωμένοι, ξαναγύρισαν στο πόστο τους.

Το άλλο βράδυ έκανε περισσότερο κρύο. Τ’ αστέρια φαίνονταν ασυνήθιστα λαμπερά και ο γερο-φύλακας ένιωθε το κάθε αστέρι σαν παγωμένο καρφί μπηγμένο στη ζεστή αλλά μοναχική καρδιά του. Ωστόσο, αντιστάθηκε στον πειρασμό να ξαναπάει, γι’  άλλη μια φορά, στο εστιατόριο.

Στο κέντρο της λίμνης φάνηκε ο κύκνος∙  τ’  άσπρα φτερά του άστραφταν κάτω απ’  το φως των αστεριών.

Η σκέψη ενός ζωντανού πλάσματος μέσα στο νερό, μια τέτοια παγωμένη νύχτα, έκανε τον γέρο ν’  ανατριχιάσει.

Ο φτωχούλης κύκνος άξιζε καλύτερη τύχη. Ο γερο-φύλακας ήταν σίγουρος ότι ο κύκνος θα καλοδεχόταν λίγη ζεστασιά και κάμποσο φαγητό.

Τον πήρε λοιπόν στην αγκαλιά του και τον κουβάλησε μαζί του στο εστιατόριο.

Άλλη μια νύχτα γεμάτη παγωνιά, κι ο γέρος να βασανίζεται απ’ τη θλίψη. Τούτη τη φορά το ‘χε πάρει απόφαση να μην πάει στο εστιατόριο γιατί, την προηγούμενη νύχτα, αφότου γύρισαν, ο κύκνος χόρευε και τραγουδούσε πολύ παράξενα.

Κάθισε λοιπόν στην άκρη της λίμνης, στο άδειο παγωμένο πάρκο, και κοίταζε τον ουρανό. Ξαφνικά, ένιωσε να του τραβάνε το παντελόνι. Ήταν ο κύκνος που κάτι του ζητούσε. Πήγανε λοιπόν.

Έναν μήνα αργότερα, τόσο ο φύλακας όσο και ο κύκνος απολύθηκαν από τη δουλειά τους. Ο κύκνος: τον είδανε να κολυμπάει περίεργα στο νερό, ακόμα και τη μέρα. Μια μητέρα που είχε φέρει τα παιδάκια της στο πάρκο για να δουν τον κύκνο, παραπονέθηκε στις αρχές, από καθαρό ενδιαφέρον, βέβαια, για τη νεολαία.

Ακόμη και στην κατώτερη θέση, ο κάτοχός της, πρέπει να έχει κάποιες ηθικές αρχές.

Slavomir Mrozek

 

Χριστουγεννιάτικες Παραμυθοκαρτέλες

 

«Με κουκί και με ρεβίθι φτιάξε ένα παραμύθι,

ιστορίες πιο πολλές με καρτέλες μαγικές!»

 

Με αφορμή τον Προπ και τις λειτουργίες του, αλλά και τη «Γραμματική της Φαντασίας» του Τζάνι Ροντάρι, στο «Ένα κείμενο, μία εικόνα» αποφασίσαμε να δημιουργήσουμε τις δικές μας πρωτότυπες καρτέλες αναπαραγωγής παραμυθιακού λόγου, ιδανικές για μικρούς και μεγάλους, για παιδιά, γονείς, εκπαιδευτικούς, εν δυνάμει συγγραφείς και όχι μόνο.

Μπορείτε ελεύθερα* να τις αποθηκεύσετε στον υπολογιστή σας, να τις εκτυπώσετε (προτεινόμενο μέγεθος εκτύπωσης Α4) και να τις πλαστικοποιήσετε. Έτσι θα έχετε στα χέρια σας μία «μαγική τράπουλα», ένα πολύτιμο εργαλείο που θα σας βοηθήσει να εμπνευστείτε τις δικές σας ιστορίες.

 

Κύριος Κουραμπιές

-Τι σκέφτεται ο Κύριος Κουραμπιές;

-Γιατί κρατάει στα χέρια του μία καρδούλα;

-Ποιος είναι ο καλύτερος φίλος του και ποιος ο χειρότερος εχθρός του;

-Σε ποια χριστουγεννιάτικη περιπέτεια θα πρωταγωνιστήσει;

https://enakeimenomiaeikona.blogspot.com/2016/11/blog-post_66.html

 

Πιγκουινάκι

-Πού πηγαίνει το γλυκό πιγκουινάκι;

-Γιατί κρατάει στα χέρια του μία καρδούλα;

-Πώς ονομάζεται και για ποιον λόγο του έδωσαν το συγκεκριμένο όνομα;

-Σε ποια χριστουγεννιάτικη περιπέτεια θα πρωταγωνιστήσει;

https://enakeimenomiaeikona.blogspot.com/2016/12/blog-post_6.html

 

Πολική Αρκούδα

-Πώς ονομάζεται η γλυκιά πολική αρκουδίτσα;

-Γιατί ο Άγιος Βασίλης τής χάρισε ένα αστέρι;

-Τι άλλο της χάρισε;

-Σε τι θα της χρησιμεύσουν τα δώρα της;

https://enakeimenomiaeikona.blogspot.com/2016/12/blog-post_13.html

 

Ελαφάκι

-Πώς ονομάζεται το ελαφάκι;

-Γιατί δεν θα συνοδέψει τον Άγιο Βασίλη στο μεγάλο του ταξίδι;

-Σε ποιον θα χαρίσει μια κόκκινη καρδιά και για ποιον λόγο;

-Γιατί κρύβεται σ’ ένα μεγάλο κουτί;

https://enakeimenomiaeikona.blogspot.com/2016/12/blog-post_20.html

 

Χιονάνθρωπος

-Πώς ονομάζεται ο Χιονάνθρωπος;

-Σημείωσε πέντε λέξεις που σου έρχονται στο μυαλό βλέποντας την εικόνα και γράψε μ’ αυτές μία ιστορία.

-Προσπάθησε να γράψεις ένα αστείο ποίημα για την καρτέλα.

-Σε ποιον εύχεται καλές γιορτές ο Χιονάνθρωπός μας και γιατί;

https://enakeimenomiaeikona.blogspot.com/2016/12/blog-post_27.html

 

Αγγελούδι

-Τι εύχεται για τη Νέα Χρονιά το Αγγελούδι;

-Σε τι χρησιμεύει η αστερένια γιρλάντα του;

-Πώς ονομάζεται;

-Ποιες είναι οι αγαπημένες του συνήθειες;

https://enakeimenomiaeikona.blogspot.com/2017/01/blog-post_3.html

 

Άγιος Βασίλης

-Σε ποιον και γιατί θα δώσει το τελευταίο του δώρο ο Άγιος Βασίλης;

-Πώς θα περάσει τους υπόλοιπους μήνες του;

-Τι έκπληξη του ετοιμάζουν τα ξωτικά;

https://enakeimenomiaeikona.blogspot.com/2017/01/blog-post_64.html

 

Ποντικός

-Πώς ονομάζεται ο ποντικός μας;

-Πού θα βρεθεί τα Χριστούγεννα;

-Πώς θα αποκτήσει το τυρένιο χριστουγεννιάτικο δέντρο του;

http://enakeimenomiaeikona.blogspot.com/2019/12/blog-post_3.html

 

Βασίλισσα του Χιονιού

-Πώς ονομάζεται η βασίλισσα του Χιονιού;

-Πού ζει;

-Ποια είναι η σούπερ-δύναμή της;

-Σε ποια περιπέτεια θα πρωταγωνιστήσει;

http://enakeimenomiaeikona.blogspot.com/2019/12/blog-post_21.html

 

ΛΙΓΑ ΛΟΓΙΑ ΓΙΑ ΤΙΣ ΚΑΡΤΕΛΕΣ ΤΟΥ ΠΡΟΠ

Ο Ρώσος θεωρητικός Βλαντιμίρ Προπ μελετώντας το λαϊκό μαγικό παραμύθι της χώρας του κατέληξε στο συμπέρασμα ότι σε όλα τα παραμύθια υπάρχουν κάποιες λειτουργίες, οι οποίες καθορίζουν τη δράση των δρώντων ηρώων και είναι συνολικά τριάντα μία (απομάκρυνση, απαγόρευση, παράβαση, έρευνα, προδοσία, παγίδα, συνενοχή, ζημιά ή έλλειψη, μεσολάβηση, συγκατάθεση του πρωταγωνιστή, αναχώρηση του πρωταγωνιστή, ο πρωταγωνιστής υποβάλλεται σε δοκιμασία από το δωρητή, αντίδραση του πρωταγωνιστή, κατοχή του μαγικού μέσου, μεταβίβαση του πρωταγωνιστή, πάλη πρωταγωνιστή-ανταγωνιστή, ο πρωταγωνιστής σημαδεύεται, νίκη επί του ανταγωνιστή, μετατόπιση της δυστυχίας ή της αρχικής έλλειψης, επιστροφή του πρωταγωνιστή, διωγμός του, ο πρωταγωνιστής γλιτώνει, ο πρωταγωνιστής φτάνει ινκόγνιτο στο σπίτι, απαιτήσεις του ψεύτικου πρωταγωνιστή,  στον πρωταγωνιστή ανατίθεται ένα δύσκολο καθήκον, επιτέλεση του καθήκοντος, αναγνώριση του πρωταγωνιστή, αποκάλυψη του ψεύτικου πρωταγωνιστή ή ανταγωνιστή, μεταμόρφωση του πρωταγωνιστή, τιμωρία του ανταγωνιστή, γάμος του πρωταγωνιστή). Δεν είναι όμως απαραίτητο να υπάρχουν όλες οι λειτουργίες σε κάθε παραμύθι, ούτε να εμφανίζονται με την ίδια σειρά.

Σύμφωνα με τον Τζάνι Ροντάρι στο Ρέτζο Εμίλια (επαρχία της Ιταλίας η οποία έγινε γνωστή για το καινοτόμο παιδαγωγικό της πρόγραμμα) ξεκίνησαν να δουλεύουν με τις λειτουργίες του Προπ φτιάχνοντας καρτέλες και γράφοντας απλά στην καθεμία τον τίτλο της λειτουργίας ή του θέματος. Με τον τρόπο αυτό τα παιδιά εμπνεύστηκαν και έγραψαν πολλές ιστορίες. 

Με βάση, λοιπόν, όλες αυτές τις ιδέες, δημιουργήθηκε το «Φτιάξε ένα παραμύθι».

Μπορεί να μη στηρίζεται στις λειτουργίες του Προπ, έχει όμως ως αρχή του τη φιλοσοφία του Τζάνι Ροντάρι, σύμφωνα με τον οποίο όλοι, αν έχουμε μία αφορμή μπορούμε να γράψουμε παραμύθια!

Βιβλιογραφία:

-ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ ΑΚΡΙΤΟΠΟΥΛΟΣ, Άρθρα και μελετήματα για την παιδική λογοτεχνία, εκδόσεις Δημ.Κ.Σαλονικίδη, Θεσσαλονίκη, 1999.

-ΤΖΑΝΙ ΡΟΝΤΑΡΙ, Γραμματική της φαντασίας-Εισαγωγή στην τέχνη να επινοείς ιστορίες, εκδόσεις Μεταίχμιο, 1993, μετάφραση Γιώργος Κασαπίδης.

 

ΔΗΜΙΟΥΡΓΟΙ

Αθηνά Πετούλη

Επαγγελματική σελίδα: 

https://www.facebook.com/pages/Athina-Petouli-illustration-paintings-for-kids/629966553779944?pnref=story

Γιώτα Κοτσαύτη

Ηλεκτρονική διεύθυνση: yotakotsafti1@yahoo.gr

Facebook Profile: https://www.facebook.com/yota.kotsaftitheofanous

…

*Με τη σύμφωνη γνώμη των δημιουργών επιτρέπεται η ελεύθερη εκτύπωση των καρτών «Φτιάξε ένα παραμύθι», καθώς και η δημιουργική χρήση τους σε ατομικές ή ομαδικές δραστηριότητες. Μοναδικές προϋποθέσεις: να αναφέρεται ΠΑΝΤΑ η πηγή και να ΜΗ χρησιμοποιούνται για εμπορικούς σκοπούς.